«Los Ojos del Cóndor» (چشمهای کندور)؛ وقتی گیتار و چارانگو به زبان آند حرف میزنند
نقدی بر «Los Ojos del Cóndor»، آلبوم تازهی ارمانوس گوتیرس (Hermanos Gutiérrez)؛ ده قطعه بیکلام که دو برادر اکوادوری-سوئیسی آن را از دل کوههای آند بیرون کشیدهاند.
یک آلبوم بیکلام باید طوری ساخته شده باشد که رهگذری در پیادهرو، بدون شنیدن یک کلمه، سر جایش بایستد و تا آخرش گوش کند. آلبوم تازهی ارمانوس گوتیرس دقیقاً با همین منطق کار میکند.
«Los Ojos del Cóndor» ده قطعه دارد، بیکلام از اول تا آخر. فقط دو برادرند و دو ساز.
دو برادر، یک گیتار پدری
ارمانوس در اسپانیایی یعنی «برادران». استوان گوتیرس (Estevan Gutiérrez) و الخاندرو گوتیرس (Alejandro Gutiérrez) اکوادوری-سوئیسی هستند. استوان در تمام قطعههای این آلبوم با همان گیتار سیمنایلونی مینوازد که پدرش وقتی هشتساله بود به او هدیه داد. گیتاری که از دست پدر به دست پسر رسیده، سالها بعد در استودیویی در آنطرف دنیا صدای یک آلبوم تازه شده است. الخاندرو هم در چند قطعه چارانگو میزند، سازی زهی از منطقهی آند.
فهرست آهنگها
ترتیب قطعههای «Los Ojos del Cóndor»، با ترجمهی فارسی هر عنوان، تا جایی که عنوان ترجمهی روشنی دارد:
- Canto Andino (آواز آندی)
- Los Ojos Del Cóndor (چشمهای کندور)
- Alma Mia (روح من)
- Ciudad Inca (شهر اینکا)
- Yanantin — واژهای کچوایی، بدون ترجمه
- La Danza Del Viento (رقص باد)
- Tren Macho — نام یک قطار، بدون ترجمه
- Waway — واژهای کچوایی، بدون ترجمه
- Los Andes (آند)
- Dios De La Paz (خدای صلح)
از صحرا تا کوه
این سومین آلبومی است که دن آئرباخ (Dan Auerbach)، از گروه بلک کیز (The Black Keys)، برای ارمانوس گوتیرس تهیهکنندگی کرده — بعد از «El Bueno y El Malo» (خوب و بد) در ۲۰۲۲ و «Sonido Cósmico» (صدای کیهانی) در ۲۰۲۴، آلبومی که به چارت بیلبورد ۲۰۰ هم رسید. الخاندرو دربارهی این تغییر مسیر میگوید: «فکر میکنم یک احساس طبیعی بود که قبل از رفتن به استودیو حس کردیم. از دل صحرا، از صدای کیهانیای که در گذشته داشتیم، فقط میخواستیم یک چشمانداز تازه را حس کنیم و کشف کنیم. و هیچ جایی به قدرتمندی آند در آمریکای جنوبی نیست، چون اینقدر کشورها را از شمال تا جنوب به هم وصل میکند، و حس میشد که این یک ادای دِین به کل این منطقه است.» آلبوم هم دقیقاً همین مسیر را رفته: از همان صدای صحرایی به چشمانداز تازهی آند.
عکسی از ماچوپیچو
ایدهی آلبوم از یک عکس قدیمی شروع شد: عکسی از پدر استوان و الخاندرو، در سال ۱۹۸۷، ایستاده در ماچوپیچو. «Los Ojos del Cóndor» به کل رشتهکوه آند تقدیم شده — زنجیرهای که از ونزوئلا و کلمبیا و اکوادور تا پرو، بولیوی، شیلی و آرژانتین کشیده شده. برای مردم آند، از جمله اینکاها، کندور فرمانروای جهان بالا و پیامآور خدای خورشید بوده؛ هنوز هم در سراسر آند نماد قدرت و آزادی است.
برادران آلبوم را اول نوشتند، بعد به پرو رفتند — همانجایی که عکس پدرشان گرفته شده بود، از جمله خود ماچوپیچو — تا مطمئن شوند صدایی که ساختهاند واقعاً به این منطقه تعلق دارد. استوان دربارهی آن سفر میگوید: «وقتی در ماچوپیچو بودیم، یا بهطور کلی در پرو، حس میکردیم: این آلبوم از همینجاست. برایمان تأیید قشنگی بود برای کاری که کرده بودیم. آلبوم را دوست داشتیم، اما مطمئن نبودیم. یعنی، آخرش جور درمیآید؟ آن را به چند نفر از بومیهای منطقه نشان دادیم، خوششان آمد و گفتند: این از همینجاست. و ما گفتیم: نه، ما اهل سوئیسیم.»
این تناقض کوچک — دو نفر که در زوریخ به دنیا آمدهاند و آلبومشان را بومیهای آند «از همینجا» دانستهاند — جذابترین بخش این قصه است.
ریشهای که از زوریخ برمیگردد
استوان و الخاندرو در زوریخ به دنیا آمدهاند، از مادری اکوادوری و پدری سوئیسی، و از طرف پدرِ پدربزرگشان ریشهی پرویی هم دارند. وقتی الخاندرو بیستساله و استوان بیستوهشتساله بود، دو برادر یک سال را با خانوادهی مادریشان در اکوادور گذراندند؛ همانجا بود که برای اولینبار با هم موسیقی ساختند. عنوانهای آلبومهای ارمانوس گوتیرس همیشه اسپانیایی بودهاند، همین «Los Ojos del Cóndor» هم همینطور.
استوان دربارهی صدای این آلبوم میگوید: «چیز تازهای است، اما در نهایت نمیخواستیم چیزی کاملاً تازه بسازیم. میخواستیم به آغاز راه ارمانوس گوتیرس برگردیم، وقتی که فقط من و برادرم بودیم — فقط دو گیتار، بدون خیلی روتراک و بدون موزیسینهای استودیویی زیاد. آلبوم Hijos Del Sol را واقعاً دوست داشتیم، پس میخواستیم چیزی از همان دوره بسازیم.»
Hijos Del Sol (پسران خورشید) چهارمین آلبوم استودیویی ارمانوس گوتیرس است، منتشرشده در ۲۰۲۰ و بدون هیچ لیبلی، کاملاً به دست خودشان. سفری به مکزیک و جنوبغربی آمریکا در فوریهی همان سال بود که این آلبوم را شکل داد و رنگوبوی وسترن بیشتری به کارشان اضافه کرد؛ خودشان در توضیح آلبوم در بندکمپ نوشتهاند که از صدای آمریکای لاتین دههی ۱۹۵۰ هم تأثیر گرفتهاند. همان آلبوم آخرین کاری بود که ارمانوس گوتیرس کاملاً تنها و بدون لیبل منتشر کرد؛ دو سال بعد، «El Bueno y El Malo» در نشویل و با دن آئرباخ ضبط و از لیبل خودِ او، ایزیآیساوند (Easy Eye Sound)، منتشر شد — شروع همکاریای که حالا به سومین آلبوم رسیده.
به همین دلیل، شباهت «Los Ojos del Cóndor» به Hijos Del Sol تصادفی نیست: استوان خودش میگوید که میخواستند به همان حالوهوای «فقط دو گیتار» دورانِ آغاز راه برگردند، بی روتراک زیاد و بی موزیسین استودیویی اضافه؛ در «Los Ojos del Cóndor» هم جز گیتار سیمنایلونی استوان و چارانگوی گاهبهگاه الخاندرو، ساز دیگری نیست. فرقش این است که آنوقت کسی پشت شیشهی استودیو نبود؛ اینبار هست — دن آئرباخ.
آیا کمتر، بیشتر است؟
هیچکدام از قطعههای این آلبوم کلامی ندارند، و دقیقاً همین انتخاب محور اصلی این مرور است. دربارهی ضبط در نشویل، استوان گفته که دن آئرباخ آنجا بود و کمی نظارت میکرد، اما گذاشت خودشان کار خودشان را بکنند — یعنی آزادی خلق، کنار تأیید یک آدم باتجربه. همین است که «Los Ojos del Cóndor» را زنده نگه میدارد: صدایی خام، بدون لایههای اضافه، که گیتار سیمنایلونی استوان از اول تا آخر روی آن نفس میکشد و چارانگوی الخاندرو، فقط گاهی، مثل یک مهمان، سر میرسد.
از طرفی، همین مینیمالیسم قیمتی هم دارد. ده قطعهی بیکلام، با همین دو ساز، برای گوشی که دنبال فراز و نشیب بیشتری باشد، جایی در میانهی راه یکنواخت میشود؛ تنوع اصلی آلبوم را باید در همان لحظههای کوتاهی جست که چارانگو وارد میشود، نه در تغییر ریتم یا فرم. اما دقیقاً همین ریسک است که آلبوم را به حرفش وفادار نگه میدارد — دو برادر که بهجای اضافه کردن چیزی، چیزی را کم کردهاند تا به آغاز راه خودشان برگردند.
«Los Ojos del Cóndor» دو نفر و دو ساز را به اندازهی یک آلبوم کامل جدی میگیرد — و همین کمگویی است که صدایش را واقعی نگه میدارد.