«Fudge»؛ وقتی مایکل کیوانوکا تیم همیشگیاش را کنار گذاشت و خودش پشت ضبط نشست
مایکل کیوانوکا پنجمین آلبومش، «Fudge»، را بدون همکاران همیشگیاش ساخته بود، پیش از آنکه معلوم شود چرا اینقدر دیر به دست ما رسید.
یک نوازنده که سالها با یک تیم ثابت کار کرده، اگر یک روز همان تیم را کنار بگذارد و خودش تنها پای ضبط بنشیند، صدایش طور دیگری در میآید. فرقش را از پشت گیتار میشنوی، نه از روی کاغذ. «Fudge»، پنجمین آلبوم مایکل کیوانوکا (Michael Kiwanuka)، دقیقاً همین اتفاق است — و تا پیش از چند هفتهی اخیر، هیچکس نمیدانست چرا این اتفاق افتاده.
از یک گروه بزرگ به یک اتاق کوچک
کیوانوکا، متولد لندن و ساکن ساوتهمپتون، امروز یکی از نامهای شناختهشدهی سول و فولک بریتانیاست؛ برندهی جایزهی مرکوری در ۲۰۲۰، نامزد گرمی، و صاحب تکآهنگی بهنام «Cold Little Heart» (قلب کوچک سرد) که بعد از پخش در سریال «Big Little Lies» (دروغهای کوچک بزرگ) بیش از یک میلیون نسخه در آمریکا فروخت. آلبوم چهارمش، «Small Changes» (تغییرات کوچک)، در نوامبر ۲۰۲۴ منتشر شد؛ ضبطش در لسآنجلس بود، با همان دو همکار همیشگیاش، دنجر ماوس (Danger Mouse) و اینفلو (Inflo)، و پای میکروفون نوازندگانی مثل پینو پالادینو (Pino Palladino)، جیمز گادسون (James Gadson) و جیمی جم (Jimmy Jam) پای ارگ.
«Fudge» از همان دوره بیرون آمده، ولی از مسیری کاملاً متفاوت. آهنگهایش را کیوانوکا و اعضای گروه اجرای زندهاش همزمان با ساخت «Small Changes» نوشتند، در استودیویی در ساوتهمپتون که خود کیوانوکا آن را به «کلبهای قرونوسطایی» تشبیه کرده. نه دنجر ماوس، نه اینفلو، نه هیچکدام از نوازندههای حرفهای «Small Changes» در این ضبط حضور نداشتند. خود کیوانوکا تهیهکنندگی را بهعهده گرفت؛ اولینبار از آلبوم «Home Again» (دوباره به خانه) در ۲۰۱۲ که بدون این دو همکار کار کرده. من سالها در خیابان با یک گیتار ساز زدهام و میدانم چه فرقی دارد وقتی کسی چیزی را فقط برای خودش میسازد، نه برای اینکه کسی قضاوتش کند؛ همین فرق را در «Fudge» میشنوم.
آهنگهایی که از دل یک جلسهی تمرین بیرون آمدهاند
آلبوم را صدای ضبطشدهی چیک کوریا (Chick Corea) باز میکند، پیش از نخستین آهنگ: «موسیقی ساختن چیزهاییست که فکر میکنی زیبا هستند. باید یاد بگیری مطمئن باشی چه چیزی را دوست داری، نه چیزی که فکر میکنی به نظر دیگران خوب میآید.» جملهای که انگار قرار است عنوان همین آلبوم باشد. بعدش «Summer Clothes» (لباسهای تابستانی) میآید، با این خط: «حالم خوب است، راه دیگری پیدا کردم… زود برمیگردیم اینجا، فقط نه امروز.»
«Stars» (ستارهها) آهنگی قدیمیتر از همین مجموعه است؛ با ریفی از گیتار الکتریک که رگهای از رولینگ استونز (The Rolling Stones) دارد و دربارهی ترس کیوانوکا از این است که شوق ساختن موسیقی از او دارد دور میشود. «You Sent Me Flying» (به پروازم درآوردی) گیتار آکوستیک، سازهای زهی و گیتار اسلاید را کنار هم میگذارد، آهنگی برای کسی که انگار تازه عاشق شده و هنوز باورش نمیشود. «Across the Sky» (در آسمان) درست وسط یک آکورد شروع میشود، بی هیچ مقدمه، و به مرگ و باقیماندن هنرمند بعد از خودش میپردازد. «Drowning in Your Heart» (غرقشدن در قلب تو)، تنها با صدا و یک گیتار الکتریک، برای دوستی نوشته شده که آنقدر غمگین است که «همهچیز را خودش خراب میکند».
بعضی آهنگها را میشود بارها و بارها گوش داد، بیآنکه چیزی از جادویشان کم شود؛ «California» (کالیفرنیا) یکی از همانهاست. آهنگی با گیتاری گرم و آفتابخورده، ریتمی آرام و مسحورکننده و زهیهایی که بیهیاهو به موسیقی وسعتی سینمایی میدهند. صدای خشدار و صمیمی کیوانوکا هم انگار از جایی میان خاطره و آرزو میآید. کالیفرنیا در این ترانه بیش از آنکه جایی روی نقشه باشد، استعارهای است از امید، التیام و اشتیاق به دوباره زندگی کردن؛ جایی خیالی که میشود برای لحظاتی از سنگینی جهان به آن پناه برد. آمیزهای از سول، فولک و حالوهوای موسیقی دههی هفتاد میلادی، با تنظیمی ظریف و زنده که عجلهای برای رسیدن به پایان ندارد. شاید راز تکرارپذیری «California» هم همین باشد: هر بار که تمام میشود، دلت میخواهد یک بار دیگر به همان جهان گرم و اندوهگین و درعینحال امیدوار برگردی.
آلبومی که حالا بهشکلی دیگر شنیده میشود
«Fudge» قرار بود خیلی زودتر از اینها بیرون بیاید. انتشارش اولینبار در ۲۰۲۵، کمی بعد از «Small Changes»، اعلام شد؛ چند نشریهی قدیمی موسیقی راک حتی نسخهای برای نقد گرفتند، و بعد، بدون هیچ توضیحی، از برنامهی انتشار ناشران بیرون رفت. توضیح، اواخر سپتامبر ۲۰۲۶ آمد: کیوانوکا در بیانیهای و بعد در گفتوگویی با گاردین گفت دچار خونریزی مغزی شده، جراحی سنگینی را پشت سر گذاشته، مدتی در بخش مراقبتهای ویژه بوده و از آنجا به یک مرکز توانبخشی منتقل شده. ماهها در بیمارستان بود؛ حالا در یک مرکز مراقبتی در همپشایر است. خودش گفته این وضعیت بهشدت مانع ساختن موسیقی برایش خواهد شد، آن هم «تا مدتی که معلوم نیست چهقدر طول بکشد»؛ و دربارهی اینکه چرا اینبار تیمش را کنار گذاشت، گفته: «باید اینبار فرق میکرد، وگرنه دلیلی برای این آلبوم نبود.»
«Fudge» بالاخره در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد — روی جلدش هم، با حروف بزرگ: «FUDGE» (به معنی سخن بیهوده و جفنگ). کمی بیش از یک ساعت طول میکشد؛ چهار آهنگش از شش دقیقه میگذرند. این طولانیبودن انتخابی تنبلانه نیست؛ صدای آدمی است که، به هر دلیلی، عجلهای برای تمامکردن نداشته. «Fudge» با تیم کوچکتر و بدون دستی که نتیجه را صیقل بدهد ساخته شده، و درست همین خامبودن است که آن را از آلبومهای قبلی کیوانوکا جدا میکند. حالا که معلوم شده چه در پیش بود، همین خامبودن یک معنای دیگر هم گرفته: شاید صدایی که کیوانوکا داشت برای مدتی نامعلوم ضبط میکرد، بدون آنکه خودش بداند، صدای تنهایی بود.